Op een zonnige namiddag opent Ginger met een grote glimlach de deur van ons Kamertrainingscentrum (KTC) in Arnhem. Negen jaar geleden hielp zij met de opbouw van deze zorgvorm. “We noemen dit ook wel de laatste stap van de jeugdzorg. Hier kunnen jongeren oefenen met het leven buiten de zorg, een leven op zichzelf met de verantwoordelijkheden die daarbij komen kijken.” Samen met een van de bewoonsters Victoria*, vertelt Ginger meer over het KTC.
Warm welkom
Wanneer je het pand binnenkomt zie je gelijk aan je linkerhand het ‘kantoor.’ Voor een kantoor is dit een hele gezellige ruimte. Het team komt hier samen om te werken, maar hier kunnen jongeren ook aankloppen voor een gesprek. De betrokkenheid die Ginger en haar collega’s voelen bij de jongeren die hier wonen is groot, Ginger wijst naar een tekening aan de muur: “Dat is een cadeautje, een tekening van een jongere bij haar afscheid, ze zei: ‘Die rechter, dat ben jij. Met een kop thee op de bank, dat vond ik altijd fijn.’ Zulke dingen zijn voor mij heel betekenisvol.” Aan deze wand hangen ook quotes, foto’s en geboortekaartjes: “We hebben gewoon heel veel succesverhalen,” zegt Ginger lachend. “De bevestiging zit vaak in wat er daarna gebeurt, wanneer jongeren hier weggaan. Als ze na een tijd even bellen: ‘Ik heb een kindje gekregen en ik vind het belangrijk dat je het weet.’ Of hier ineens voor de deur staan voor een kop thee. Daar word ik heel blij van.”
Mensenwerk
Bij het KTC ontwikkelen jongeren vanaf 16 jaar zich praktisch maar ook sociaal-emotioneel naar meer zelfstandigheid. Juist dat aspect van ontwikkeling vindt Ginger noodzakelijk: “De praktische taken vormen concrete doelen, juist dat stuk eromheen, is veel abstracter. Dat gaat om gevoelens en identiteitsontwikkeling, dat is mensenwerk.” Wat het KTC misschien wel het beste typeert, is de vrijheid om te oefenen. “Dit is eigenlijk de plek waar je dit allemaal mag leren, en mag vallen,” zegt Ginger. “Leren hoe het gaat zonder thuiskomtijden: kun je ’s avonds naar de stad gaan en de volgende ochtend jezelf op school melden? Wij zijn eigenlijk het vangnet. Dus je mag hier vallen, wij helpen wel weer met opstaan.”
Doorgroeien
Jongeren groeien vaak door naar het KTC vanuit een andere jeugdzorgplek. “Eerst komen ze in het KTC te wonen, hier zijn wij nog op locatie aanwezig. Jongeren hebben een eigen kamer met keuken en delen de badkamer met elkaar. Wanneer we merken dat er ruimte is voor meer zelfstandigheid, stromen jongeren door naar onze flatjes hier in de stad. Onze begeleiding is er nog steeds maar dan echt ambulant, op afspraak.” Victoria woont nu twee jaar bij Pactum en is snel doorgegroeid. Ze startte in ons fasehuis, kwam toen in het KTC en woont nu in de flat. “Elke stap werd net een beetje groter, maar ik hoefde het niet alleen te doen. Elke keer als ik verder groeide woonde ik met steeds minder mensen, ik had veel last van sociale angst dus dat vond ik heel fijn.” Voor Ginger is aansluiten bij wat de jongeren nodig hebben in hun eigen ontwikkeling het allermooist. “Het doorlopende zorgtraject: eerst in een residentie en uiteindelijk ook nog ambulant, dat is wel uniek. We kunnen langer betrokken blijven bij een jongere, in plaats van de zoveelste hulpverlener zijn.”
Een eigen badkamer
De weg naar zelfstandigheid ging voor Victoria stap voor stap:. “Ik maakte me altijd al zorgen: hoe ga ik uiteindelijk op mezelf wonen als ik zoveel last van angsten heb?,” vertelt ze. “Hier heb ik vooral geleerd om uitdagingen aan te gaan, ook al zijn ze spannend. Met werk en school bijvoorbeeld. Het stemmetje in mijn hoofd zegt nog steeds weleens: blijf maar in bed liggen, meld je ziek. Maar ik ben daar nu veel beter tegen bestand dan toen.” Victoria is nu onderweg naar haar eigen studio, ze verheugd zich op een eigen badkamer. “De badkamer is voor mij vaak een beetje moeilijk,” vertelt ze eerlijk. “Tandenpoetsen, daar heb ik nog steeds moeite mee om dat elke avond en elke ochtend te doen. Straks, in mijn eigen appartement, hoef ik niet meer te kijken of iemand anders er is. Daar kijk ik echt naar uit.”
Deelgenoot
Ginger moedigt jongeren aan om hun eigen identiteit te ontwikkelen en te experimenteren. “Juist daarom moeten we maatwerk bieden. Niet iedereen heeft dezelfde behoeften. We wandelen, drinken thee, doen ons best om de jongeren écht te leren kennen. Soms is er iets anders nodig, daarom liggen hier ook bokshandschoenen. Een trucje werkt niet, jongeren prikken daar zo doorheen. Gewoon zijn zoals je bent, dan ontstaat er wel iets in contact. Van beide kanten.” Victoria glimlacht: “Ja, elke keer als ik hier een gesprek had, merkte ik dat ik beter in mijn vel zat. Ik voelde me weer aangemoedigd om het allemaal te doen,” zegt ze. “Mijn mentoren zijn echt heel erg goed voor mij geweest, om het beste uit mezelf te halen. Soms voelt het gewoon heel erg moeilijk om uit bed te komen en er weer tegenaan te gaan. Maar zij helpen mij, om het elke keer weer te proberen.” Voor Ginger ligt er geen strakke grens tussen mens en professional zijn. Ze gelooft dat authenticiteit en oprechtheid ervoor zorgt dat je dicht bij jongeren en hun systeem mag en kan staan. “Ik zit hier niet om jongeren de les te lezen, maar om te ondersteunen bij de uitdagingen die het leven hen gegeven heeft. Als ik hiervan deelgenoot mag zijn om dit beter te kunnen verdragen, dan doe ik dat heel graag.”
Een blik op de toekomst
“Sinds ik mijn autisme- en ADD-diagnose heb gekregen, heb ik altijd gedacht: ‘ik wil graag beter worden, mezelf goed kennen.’ Toen ik zestien was dacht ik dat ik het allemaal niet kon,” zegt Vicoria. “Ik dacht bijvoorbeeld dat autorijden nooit zou lukken. En nu betaal ik zelfs mijn eigen rijlessen, het gaat zelfs goed. Vroeger durfde ik soms niet eens over straat te lopen, omdat ik mensen te eng vond. Nu zou ik het liefst met mensen werken later, dat is een groot verschil.” Straks verhuist Victoria naar haar eigen studio, een plek met een eigen badkamer en keuken, een plek die ze helemaal zelf kan inrichten. “Ik kijk er heel erg naar uit om echt mijn eigen plekje te hebben,” zegt ze. “Elke stap die ik heb gezet maakte het een beetje beter. En de toekomst ziet er nog beter uit. Ik weet nu: ik kan het, ik ben trots op mezelf.”
Trotse collega's
Het Kamertrainingscentrum is in basis een zorgvorm, met doelen, indicaties en trajecten. Maar als je hier bent, aan een kop thee met Ginger en Victoria, voelt het vooral als een plek waar jongeren mogen proberen, zoeken, vallen en weer opstaan. Een plek waar iemand aan hen denkt, ook als het moeilijk is. Zelfstandig worden gaat hier niet alleen over koken, wassen, schoonmaken, de huur betalen of een wekker zetten. Het gaat over durven geloven dat je het kunt, ervaren dat je niet alleen bent en om hulp durven vragen. En dat begint hier, in het KTC waar onze collega’s deze verantwoordelijkheid met trots op zich nemen.
*Victoria heeft toestemming gegeven voor het delen van haar verhaal. Om haar veiligheid te waarborgen is een fictieve naam gekozen.